Rebusy Leonarda da Vinci

Leonarda da Vinci nikomu przedstawiać nie trzeba. Powszechnie uznawany za wzorzec człowieka renesansu, był malarzem, architektem, filozofem, muzykiem, pisarzem, odkrywcą, kartografem, matematykiem, mechanikiem, anatomem, geologiem… oraz, z czego mało kto zdaje sobie dzisiaj sprawę, również twórcą rebusów! Okazuje się bowiem, że ten wszechstronny mężczyzna w chwilach wolnych od kreowania wynalazków, które wejdą w użycie kilkaset lat później wymyślał zagadki. Panie i panowie, prawdopodobnie po raz pierwszy w polskim internecie – rebusy Leonarda da Vinci!

Leonardo 6Leonardo 4Leonardo 1Dzięki uprzejmości mojej przyjaciółki, Martyny Wiącek, która przetłumaczyła wygrzebane na włoskich stronach rebusy, możemy dzisiaj poznać znaczenie niektórych z nich (obrazki wstawiam odwrócone, ponieważ Leonardo zwykł pisać „lustrzanym odbiciem”).

rebus 1
lionardeschi albo leonardeschi, czyli leonardianie – grupa artystów tworzących pod wpływem twórczości da Vinciego, spadkobiercy jego stylu; sam artysta pisał o nich: „W koncepcji i zamyśle tematów religijnych osiągnąłem taką doskonałość, iż wielu próbowało wziąć ducha postaci, które narysowałem”
rebus 2
l’amore mi fa sollazzare – miłość sprawia, że jestem rozbawiony [jak dobrym żartem]
rebus 3
pero’ se la fortuna mi fa felice tal viso asponero’ – ale jeśli fortunny los sprawi, że będę szczęśliwym, przybiorę taki wygląd
rebus 5
felice sarei se dell’amore ch’l ti porto restaorata fossi – byłbym szczęśliwy, gdybyś zmieniła się przez miłość, którą Ci przynoszę
rebus 4
infelice se taccio per l’amore – jestem nieszczęśliwy, jeśli oskarżam dla miłości
rebus 6
amore la’ sol mi fa remirare – miłość sama w sobie każe mi spojrzeć po raz wtóry
rebus 7
ormai fieno fori di me – już są beze mnie
rebus 11 - opera
opera – dzieło
rebus 8
Non ho fatto mai alcuna opera – jeszcze nie ukończyłem żadnego dzieła
rebus 9
Colpa dell’amore mal collocato – wina miłości nieumiejscowionej
rebus 10
Or chi campa nelle fiamme dell’amore? – kto teraz żyje w płomieniach miłości?
rebus14
„A” nell „O”, co razem daje Anello, czyli pierścień

O rebusach Leonarda pisała włoska gazeta Corriere (poniżej przekład):

Leonardo 3

Czym są rebusy? Słowo to pochodzi z łac. „rzeczami” [dokładniej, chodzi o fragment frazy Non verbis, sed rebus – „nie słowami, ale rzeczami (poprzez rzeczy)” – przyp. mój]. Rebusy wyrażają się poprzez obrazki. Jak mówił w 1575 r. Andrea Palazzi, „ani materiał, ani jakość rzeczy, które się odwzorowuje… to nie one przekazują znaczenie, ale dźwięk samych głosów, poprzez który rozumiemy utworzony żart”.

Kto odkrył rebusy? Bardzo ciężko to stwierdzić, ponieważ trzeba byłoby cofnąć się aż do antycznego użytku piktogramów jako znaków reprezentujących przedstawiony obiekt. Da się odnaleźć rozdział pomiędzy zapisem a znaczeniem [syntaktyką a semantyką]; słowo użyte jako sekwencja liter może tworzyć część rebusu na równi z obrazkiem.

Bez wątpienia Leonardo da Vinci używa w rebusach słowa w tym sensie. Rysując słońce otoczone literą „n”, prezentuje nam początkowy, prymitywny rebus, którego rozwiązaniem jest „solenne” (uroczysty) [chodzi o to, że literkę „n” po włosku wymawia się jako „enne”, czyli sole + enne = solenne – przyp. Marti].

Ale wróćmy do Palazziego, który mówiąc o rebusach zawsze podkreśla, że „to zajęcie młodych mężczyzn, którym trudnili się, by zabawić kobiety i doprowadzić ludzi do śmiechu”. Nie tylko z tych powodów Leonardo na dworze Ludovico il Moro tworzy wiele rebusów, z których ponad 160 jest przechowywanych w bibliotece Windsoru [chodzi o Bibliotekę Królewską w zamku Windsor – do dzisiaj znajduje się tam kolekcja dzieł oraz notatek Leonarda, a część z nich jest udostępniona turystom – przyp. mój]. Byłoby ciężko współczesnemu miłośnikowi rebusów rozwiązać poniższą zagadkę: [tutaj znane nam już leonardeschi].

Spróbujcie jednak odgadnąć, co przedstawia rebus poniżej. Rozwiązanie jest jednym, 8-literowym wyrazem.

rebus - ptaszki
Ptaszki to płochacze, wł. passere, obok narysowana została literka „i”. passere + i = passerei (przyszedłbym).

Kolejny rebus został stworzony przeze mnie z obrazków Leonarda. Ze zbiorów Windsoru pogrupowałem niektóre jego szkice i uszeregowałem tak, by złożyły się na rebus. Rozwiązanie, które możecie sprawdzić w poniedziałek, odwraca nas od epoki Leonarda, genialnego prekursora wielu odkryć naukowych (możecie potraktować to jako wskazówkę).

Leonardo 5
Oto rozwiązanie rebusu z Corriere: laser perfori, czyli przebijający laser

Ma rację autor artykułu, że da Vinci umysłem znacznie wyprzedzał epokę, w której przyszło mu żyć. Świadczą o tym liczne szkice futurystycznych wynalazków, które po sobie zostawił, wśród których znajdziemy:

maszyny bojowe:

czołg
czołg
rydwan
rydwany bojowe z morderczymi ostrzami
KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
działa

urządzenia hydrauliczne:KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERAmachiny latające:

lotnia
pierwowzór lotni
helikopter
helikopter
spadochron
spadochron

a nawet… narty wodne i rower!

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
Nie są to wprawdzie współczesne narty wodne, raczej „narty do chodzenia po wodzie”.
rower
To nie żart.

Jako że wpis dobiega końca, pora się pożegnać, wstawiając ostatni szkic Leonarda w myśl zasady „kotków nigdy za wiele, zwłaszcza w internecie”.

 

kotki Leonarda

PS: Jest też smok.

Reklamy

Jedna uwaga do wpisu “Rebusy Leonarda da Vinci

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s