Kryptos

Na dziedzińcu kwatery głównej CIA stoi rzeźba, która od dwudziestu czterech lat nie pozwala na wytchnienie łamaczom szyfrów z całego świata. Zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy w pocie czoła próbują wydrzeć jej skrywane tajemnice. Częściowo się udało: odczytano trzy z czterech wiadomości Kryptosu. Pierwsza okazała się poetyckim wersem, druga ścisłym, telegraficznym opisem miejsca, zaś trzecia – fragmentem relacji egiptologa, który otworzył grób Tutenchamona. Czym zaskoczy nas ostatnia i ile lat przyjdzie czekać, aż się tego dowiemy?

Nazwa rzeźby pochodzi z języka greckiego, w którym słowo kryptos oznacza „ukryty” (podobną etymologię ma kościelna krypta czy kryptografia). Choć Kryptos nie jest w zasadzie jedną rzeźbą, a całą ich grupą porozrzucaną wokół i wewnątrz kwatery CIA w Langley w Wirginii, największą uwagę świata skoncentrował S-kształtny pomnik stojący w obrębie zewnętrznej kafeterii. Pracownicy Centralnej Agencji Wywiadowczej przy Kryptosie mogą nabrać sił do dalszej umysłowej pracy. Nie zakłóci im lunchu horda złaknionych wrażeń amatorów kryptografii, ponieważ miejsce jest – niestety! – zupełnie niedostępne turystom. Nie należy się jednak przejmować, zważywszy, że prawa wstępu nie mają nawet senatorowie Stanów Zjednoczonych.

Kryptos

Główna, najsłynniejsza część rzeźby składa się z czterech dużych miedzianych płyt, pokrytych wyciętymi literami alfabetu łacińskiego. Każdy panel zawiera osobną zagadkę, do dzisiaj rozwikłane zostały zaledwie trzy z czterech. Instalację uzupełniają elementy z granitu, kwarcu oraz skrzemianiałego drewna. Nietypowy monument w założeniu ma ilustrować pracę samego CIA i motywować szyfrantów oraz analityków do działania. Za użytymi materiałami kryje się symbolika. Spetryfikowane drewno przypomina o drzewach stojących dawniej na miejscu rzeźby, a także o tym, że to papier stanowił przez wieki główny nośnik myśli ludzkiej. Basenik z wpływającą doń wodą mówi o rozprzestrzeniającej się informacji.

Ale czym rzeźba zwróciła na siebie uwagę całego świata? Czteroczęściową, ciągle nie do końca rozwiązaną zagadką. Przyjrzyjmy się jej bliżej.

Kryptos - tekst

Panele po lewej stronie zawierają łącznie cztery zaszyfrowane wiadomości, natomiast prawa część zawiera wariant tablic używanych w XVI-wiecznym szyfrze Vigenere’a. Nad stworzeniem szyfrów rzeźbiarz pracował cztery miesiące mając do dyspozycji emerytowanego pracownika CIA, Eda Scheidta.

Panel 1

Panel w lewym górnym rogu zawiera dwie wiadomości (pierwsza zajmuje dwie górne linijki, a druga resztę), obydwie zakodowane przy użyciu szyfru polialfabetycznego. Nie będę dzisiaj wnikać bliżej w jego działanie, choć w bliżej nieokreślonej przyszłości pewnie o tym napiszę. Dziś powiem tylko, że przy znajomości słów-kluczy: „Kryptos” oraz „Palimpsest” można z tego przypadkowego z pozoru ciągu liter odczytać pierwszą wiadomość:

BETWEEN SUBTLE SHADING AND THE ABSENCE OF LIGHT LIES THE NUANCE OF IQLUSION

Pomiędzy subtelnymi cieniami i brakiem światła leży niuans iluzji.

Do poznania wiadomości numer 2 potrzeba nieco innych kluczy: „Kryptos” oraz „Abscissa”. Po zastosowaniu podobnej do wcześniejszej metody oczom analityka ukazuje się… kolejna zagadka!

IT WAS TOTALLY INVISIBLE HOWS THAT POSSIBLE ? THEY USED THE EARTHS MAGNETIC FIELD X THE INFORMATION WAS GATHERED AND TRANSMITTED UNDERGRUUND TO AN UNKNOWN LOCATION X DOES LANGLEY KNOW ABOUT THIS ? THEY SHOULD ITS BURIED OUT THERE SOMEWHERE X WHO KNOWS THE EXACT LOCATION ? ONLY WW THIS WAS HIS LAST MESSAGE X THIRTY EIGHT DEGREES FIFTY SEVEN MINUTES SIX POINT FIVE SECONDS NORTH SEVENTY SEVEN DEGREES EIGHT MINUTES FORTY FOUR SECONDS WEST X LAYER TWO

To było totalnie niewidoczne więc jak to możliwe? Użyli pola magnetycznego Ziemi. Informacje zebrano i przesłano pod ziemię do nieznanej lokacji. Czy Langley o tym wie? Powinni, to jest gdzieś tam zakopane. Kto zna właściwe położenie? Tylko WW to była jego ostatnia wiadomość. Trzydzieści osiem stopni pięćdziesiąt siedem minut, sześć i pół sekund na północ, siedemdziesiąt siedem stopni osiem minut czterdzieści cztery sekund na zachód. Druga warstwa.

Początkowo uważano, że współrzędne opisują położenie samego pomnika. Okazało się jednak, że wskazują miejsce oddalone odeń o 150 stóp. Sanborn miał dostęp do precyzyjnej technologii GPS, dopiero później rozpowszechnionej, i o pomyłce raczej nie ma tutaj mowy.

Panel 2
Panel poniżej zawiera również dwie wiadomości. Odczytano jak dotąd:

SLOWLY DESPARATLY SLOWLY THE REMAINS OF PASSAGE DEBRIS THAT ENCUMBERED THE LOWER PART OF THE DOORWAY WAS REMOVED WITH TREMBLING HANDS I MADE A TINY BREACH IN THE UPPER LEFT HAND CORNER AND THEN WIDENING THE HOLE A LITTLE I INSERTED THE CANDLE AND PEERED IN THE HOT AIR ESCAPING FROM THE CHAMBER CAUSED THE FLAME TO FLICKER BUT PRESENTLY DETAILS OF THE ROOM WITHIN EMERGED FROM THE MIST X CAN YOU SEE ANYTHING Q ?

Powoli, beznadziejnie powoli szczątki przejścia, które zasłaniały dolną część drzwi, zostały usunięte. Drżącymi rękoma zrobiłem niewielki prześwit w górnym, lewym rogu. Później poszerzając nieco dziurę, wsunąłem świecę i spojrzałem na ciepłe powietrze uciekające z komory, które sprawiło, że płomień zamigotał. Wkrótce jednak detale pomieszczenia zaczęły się wyłaniać z mgły. Czy możesz cokolwiek zobaczyć Q?

To właśnie wspomniana we wstępie parafraza fragmentu dziennika egiptologa Howarda Cartera.

Zostało jeszcze 97 znaków, które dotąd pozostają niewiadomą.

Zdeszyfrowany
Grafika podsumowująca dotychczasową wiedzę o Kryptosie

Twórca rzeźby wątpi, czy doczeka momentu rozwiązania zagadki Kryptosu (choć nie boleje nad tym, raczej uważa, że chwila rozwikłania tajemnicy odbierze rzeźbie część uroku). Naciskany przez udręczonych kryptografów, w 2010 roku zdradził część rozwiązania: znaki 64-69 NYPVTT odpowiadają słowu Berlin. Niewiele to pomogło. Sanborn  ujawnił też, że ostatni fragment szyfru jest znacznie trudniejszy do rozpracowania od pozostałych: wymaga użycia zaawansowanych metod kryptoanalizy, a co więcej – znacznie odbiega od standardowego angielskiego. Rzeźbiarz stwierdził: They will be able to read what I wrote, but what I wrote is a mystery itself („będą w stanie przeczytać to, co napisałem, ale to jest zagadką samo w sobie). Wiadomo również, że dla zmylenia algorytmów deszyfrujących celowo popełnił kilka literówek i błędów interpunkcyjnych. Nad rozwiązaniem pracują obecnie członkowie założonej w 2003 roku grupy dyskusyjnej w Yahoo, zrzeszającej i koordynującej działania niemal 3000 osób.

Przed wejściem na teren CIA ustanowione zostało kilka uzupełniających Kryptos rzeźb – są to trzy płachy z blachy miedzianej zawierające zapis w alfabecie Morse’a oraz blok magnetytu z przytwierdzonym kompasem. Zdaniem niektórych, zawarto tu dodatkowe poszlaki do rozwiązania ostatniej części głównej rzeźby.

Po sukcesie Kryptosa, James Sanborn stworzył jeszcze kilka dzieł o podobnej tematyce: AntipodesCyrillic Projector, A Comma, A.

James
To najładniejsza z nich, Cyrillic Projector

Źródła oraz ciekawe linki do dalszej lektury:

informacje o Kryptosie na stronie CIA
artykuł na blogu Marcina Makowskiego
strona Elonki Dunin, kryptolog, której zespół złamał szyfr Cyrillic Projector
Kryptos na angielskiej Wikipedii

A jeśli przez cały artykuł tłukło ci się, że gdzieś już o tym słyszałeś, powiem ci, gdzie. Zapewne w jednej z książek Dana Browna, który nawiązania do Kryptosu zamieścił nie tylko w fabule, ale i na okładkach książek. Wygoogluj.

Reklamy

3 uwagi do wpisu “Kryptos

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s