Test selekcji Wasona

Na stole leżą cztery karty, zgodnie z rysunkiem. Każda z nich ma po jednej stronie liczbę, a po drugiej kolor. Chcemy przekonać się, czy jest prawdziwe twierdzenie: jeśli karta zawiera parzystą liczbę z jednej strony, to jej druga strona jest czerwonaIle najmniej kart musimy w tym celu obrócić i które / którą z nich? W rozwinięciu wpisu znajdziecie odpowiedź i garść informacji o niespodziewanej trudności tej zagadki.

Wystarczy obrócić kartę z ósemką oraz kartę niebieską. Najprawdopodobniej właśnie złapałeś się za głowę i zadajesz sobie pytanie, jak mogłeś pomylić się w takiej prostej zagadce. Nie jesteś jedyny. Przeprowadzone eksperymenty wykazują, że ponad 90% zapytanych udziela błędnej odpowiedzi. Czym to jest spowodowane?

Jako jedną z przyczyn psychologowie sugerują różnicę pomiędzy językiem logiki matematycznej a językiem naturalnym używanym na co dzień. Rozważane stwierdzenie zostało wyrażone implikacją, zatem jest fałszywe wyłącznie w przypadku, gdy ma prawdziwy poprzednik (czyli liczba na karcie jest parzysta) oraz fałszywy następnik (czyli karta nie ma czerwonej koszulki). W takim razie w celu sprawdzenia słuszności stwierdzenia należy się tylko upewnić, czy wśród wyłożonych na stół kart nie występuje taka, która ma po jednej stronie inne od czerwonego tło, a po drugiej parzystą liczbę.

Jednak w mowie potocznej bywa, że ludzie mylnie używają zdań typu „jeśli… to…”. Na gruncie logiki równie prawdziwe są stwierdzenia: Jeśli 2+2=5, to Tesla wynalazł radio jak i Jeśli 2+2=5, to Marconi wynalazł radio, które ktoś bez znajomości podstaw logiki mógłby wziąć za sprzeczne ze sobą. Gdy mówimy pożyczyłbyś mi gitarę, jeśli nie masz nic przeciwko i okazuje się, że nasz rozmówca nie chce pożyczyć – możemy z rozpędu uważać zdanie za nieprawdziwe (bo się nie zgodził i nie pożyczył gitary). Oprócz tego stosunkowo często można natknąć się na sytuacje, gdy implikacja bywa błędnie utożsamiana z równoważnością. Zaprosiłam na imieniny wszystkich kumpli ze studiów (dosłownie: „jeśli ktoś jest moim kumplem ze studiów, to został zaproszony”) automatycznie może zostać zrozumiane: „tylko kumple ze studiów zostali zaproszeni”, z powodu braku dalszej, oczekiwanej informacji.

Jednak należy wątpić, czy różnice między potoczną a formalną logiką są rzeczywistą przyczyną trudności zagadki o czterech kartach. Badania wykazują, że rozwiązujący po poznaniu prawidłowej odpowiedzi nie mają problemów z jej zrozumieniem i akceptacją.

Przeprowadzano również podobny test, ale z użyciem mniej abstrakcyjnych pojęć niż liczby i kolory. Okazało się, że uczestnicy znacznie lepiej radzą sobie w sytuacjach życiowych, dotyczących dostępności przywilejów. W doświadczeniach wystąpiło między innymi badanie hipotezy: jeśli ktoś pije alkohol, to ma co najmniej 18 lat (jedna strona kart pokazywała wiek osoby, a druga – pity przez nią napój). Tym razem większy odsetek badanych odpowiedział poprawnie. Zdaniem psychologów ewolucyjnych, przyczyna leży w tym, że ludzki mózg w procesie ewolucji zaadaptował się do rozwiązywania konkretnych sytuacji społecznych, faworyzując dotyczące ich rozumowania. Oryginalny test selekcji opracował Peter Wason.

Reklamy

Jedna uwaga do wpisu “Test selekcji Wasona

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s