Rozwiązywać zagadki umieją nie tylko ludzie

Być może zdziwi was, że nie tylko ludzie są zdolni do konstruowania i używania narzędzi, a także przeprowadzania złożonych, kilkuetapowych rozumowań w celu rozwiązania jakiegoś problemu. Uprawnione są do tego niejako małpy człekokształtne – przez sam fakt bycia naszymi bliskimi krewniakami w drzewie filogenetycznym. Ale nie tylko one umieją rozwiązywać zagadki! Dzisiejszy wpis będzie dotyczyć umiejętności różnych zwierząt – w szczególności tych, które mogą zostać nabyte poprzez samodzielną naukę, a więc wykształcone także na wolności. Oczywiście działania nabyte w procesie długotrwałej tresury również potrafią być efektowne, lecz nie stanowią przejawu zdolności zwierzęcia do samodzielnego myślenia. Czy to wpojone metodą marchewki, czy – częściej – kija, sztuczki zwierząt cyrkowych nie należą do obecnego tematu, za to zobaczymy, do czego zdolne są małpy, delfiny, ptaki oraz… ośmiornice.

Szympansy

W 2007 roku japońscy naukowcy przeprowadzili eksperyment, w którym wzięło udział sześć młodych szympansów oraz pewna liczba studentów, którzy zgłosili się na ochotników. Na początku szympansy zostały nauczone, jak odróżniać liczby i porządkować je od najmniejszej do największej. Właściwa część testu polegała na zapamiętaniu położenia dziewięciu numerów wyświetlających się na ekranie przez mniej niż jedną sekundę, następnie zastępowały je puste kratki, które trzeba było wskazać w rosnącej kolejności. Okazało się, że małpy radziły sobie znacznie lepiej niż ludzie. Najlepiej wypadł szympans Ayumu, który pomylił się tylko raz i osiągał rekordowe wyniki. To zaskakujące doświadczenie pokazało, że szympansy mają znakomicie, lepiej od przeciętnego człowieka rozwiniętą pamięć ejdetyczną (tzw. „fotograficzną”) która umożliwia przechowywanie w pamięci całych obrazów i odtwarzanie informacji z nich. U szympansów jest normą, podczas gdy u ludzi występuje nieprawdopodobnie rzadko. Poniżej filmik przedstawiający Ayumu w akcji:

Jeśli i ty chcesz się zmierzyć z Ayumu, masz możliwość na tej stronie. Ale na tym nie koniec. Szympansy wypadają lepiej niż ludzie również w niektórych grach strategicznych. Oddaje to przykład „Gry w inspektora”, polegającej na odgadnięciu, co wybierze przeciwnik. Uczestników zestawia się w pary, w których jedna osoba jest Ukrywającym, a druga Szukającym. Na ekranie wyświetlają się dwa niebieskie pudełka: Ukrywający ma za zadanie wskazać to, którego nie wybierze w tym ruchu przeciwnik, natomiast Szukający przeciwnie – ma za zadanie odgadnąć, które pudełko wskaże Ukrywający. Uczestników zestawiono w pary szympans-szympans oraz człowiek-człowiek (nie było bezpośredniej konfrontacji człowieka z szympansem). Gra toczy się przez 200 tur. Niezależne badania pokazały, że zdecydowanie lepiej wypadają szympansy, zbliżając się do równowagi Nasha o wiele bardziej niż ludzie, pomimo że tym ostatnim oferowane były za sukces wysokie nagrody pieniężne.

W wypadku obydwu testów znaczne zasługi ma również pamięć krótkotrwała – zdolność szympansów do przechowywania szczegółowych informacji przez krótki czas. Te zdolności pomagają im przetrwać na wolności, gdzie mają kontakt z licznymi sytuacjami wymagającymi zarówno dobrej pamięci, jak i błyskawicznej reakcji: manewrowaniem pośród drzew, skakaniem wysoko ponad ziemią z gałęzi na gałąź, rozwiązywaniem konfliktów z wrogo nastawionymi zwierzętami.

Krukowate oraz papugi

Krukowate wyróżniają się spośród wszystkich ptaków największym mózgiem proporcjonalnie do ciała. Kruki, wrony i nie inni przedstawiciele tej rodziny potrafią szybko adaptować się do nowych sytuacji, samodzielnie znajdując rozwiązania. Na przykład zauważono, że wrony w celu otworzenia orzecha celowo zrzucają go z wysokości na jezdnię, przed samochód, który go przejedzie. Ptaki te szybko się uczą (da się je wytresować), potrafią też w celu zdobycia pożywienia używać narzędzi, które same robią ze znalezionych patyków, kamyków, itp. Poniżej kilka filmików pokazujących, jak inteligentne z nich stworzenia (gratis papuga kea). Zwłaszcza trzeci filmik warto zobaczyć, bo angażuje ptasiory w bardzo złożone zagadki.

Delfiny

Jak wie każdy, kto czytał bądź oglądał Autostopem przez galaktykę, do tria nainteligentniejszych gatunków na Ziemi należą delfiny. I jest w tym sporo prawdy. Spośród wszystkich znanych gatunków – poza człowiekiem – delfiny rozwinęły w największym stopniu umiejętność posługiwania się mową. Ich sposób porozumiewania się spełnia definicję języka! Ssaki te używają w kontaktach ze sobą całej gamy sygnałów niewerbalnych (ruchy ogona, płetw, skoki, obroty…) jak i werbalnych (świsty, gwizdy), przy czym te ostatnie są zazwyczaj ultradźwiękami – mają zbyt wysoką częstotliwość, by zdołał je usłyszeć gołym uchem człowiek. Okazało się, że każdy delfin ma własne imię: kiedy używają go współplemieńcy, reaguje na nie. W jednym z badań naukowcy schwytali kilkanaście delfinów i nagrywali wydawane przez nie dźwięki. Analiza komputerowa pozwoliła wyodrębnić imiona – kiedy puszczano je delfinom w obecności całego stada, odzywał się w odpowiedzi jeden osobnik.

Indie nadały delfinom status „osoby niebędącej człowiekiem”. Obecnie trwają prace nad aparaturą pozwalającą na nawiązanie lepszego kontaktu z delfinami, jak i rozszyfrowaniem ich języka, co częściowo już się udało. Okazuje się, że delfiny są zdolne także rozwiązać prostą zagadkę matematyczną: wskazać, na której planszy jest mniej obiektów. Dla utrudnienia, wygląd plansz generowano komputerowo i umieszczano na nich różnych wielkości rzeczy, aby uniknąć sytuacji, gdy delfin kieruje się czym innym niż liczbą przy dokonywaniu oceny.

Ośmiornice

W tej krótkiej kompilacji inteligentnych zwierząt rozwiązujących zagadki nie mogło zabraknąć ośmiornic. Głowonogi te z wielu powodów zasługują na uwagę. Posiadają trzy serca. Potrafią zmieniać kolor i fakturę skóry lepiej niż kameleony. Wytryskiwać czarną ciecz, przypominającą atrament. Przecisnąć przez szyjkę od butelki. Chodzić przez pewien czas po lądzie, żeby dotrzeć do akwenu. Znajdować drogę w labiryncie. Wysuwać mackę same będąc w ukryciu, używając jej jako przynęty. Używać narzędzi. Uczyć się od siebie nawzajem. Na poniższym filmiku nowo złowiona ośmiornica podpatruje współgatunkinię obeznaną już ze słoikiem i uczy się sama dobierać do przekąski.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s