Zagadki Lewisa Carrolla – cz. 1: różności

Lewis Carroll to człowiek przez swoje zainteresowania dość mi bliski. Zasłynął głównie jako autor „Alicji w Krainie Czarów”. Tworzył nie tylko powieści fantastyczno-satyryczne, ale i wiersze, często przepełnione absurdem i zabawami językiem. Zawodowo zajmował się matematyką, chociaż w naukowym światku używał prawdziwego nazwiska – Charles Lutwidge Dodgson. Miał wkład w rozwój logiki oraz kryptografii. Ponadto był wielkim wielbicielem angażujących umysł zagadek i gier słownych. Bardzo lubił tangram, w jego domu znaleziono chińską książkę bogatą w 323 wzory. Carroll nie poprzestał na rozwiązywaniu zagadek, a z pasją tworzył je sam, publikował w gazetach i książkach, pokazywał kolegom po fachu. W dzisiejszym wpisie przedstawię wam część jego zagadkowego dorobku.

ape-manMetamorfozy, czyli drabiny słowne

Okazuje się, że ojcem tych dobrze znanych szaradzistom zagadek jest sam Lewis Carroll. Pierwsze trzy ukazały się 29 marca 1879 r. na łamach Vanity Fair pod nazwą „doublets” (dublety). Idea jest bardzo prosta. Tytułowe dublety to dwa danena początku słowa, a zadaniem rozwiązującego jest połączyć je poprzez stworzenie ciągu kolejnych słów, z których każde kolejne różni się od poprzedniego dokładnie jedną literą. Im szybciej, to znaczy w mniejszej liczbie kroków, cel ten zostanie osiągnięty, tym lepiej. Dopuszczalne są wyłącznie rzeczowniki pospolite. Co zabawne, Carroll zastrzegł, że dopuszczalne są tylko słowa, których można używać w dobrym towarzystwie:

It is, perhaps, needless to state that it is de rigueur that the links should be English words, such as might be used in good society.

Poniżej pierwsza znana słowna drabina, która posłużyła za przykład wprowadzający do zabawy. Zmienia się w niej orła (HEAD) na reszkę (TAILS).

HEAD
HEAL
TEAL
TELL
TALL
TAIL

Zagadki dla czytelników gazety wyglądały jak poniżej. Trzeba było zmienić czwórkę w piątkę (FOUR-FIVE), zagonić świnię do chlewa (PIG-STY) oraz upiec z pszenicy chleb (WHEAT-BREAD). Tradycyjnie w metamorfozach duble tworzą słowa, które jakoś się ze sobą znaczeniowo kojarzą, co dodaje dodatkowego smaczku zabawie.

FOUR     PIG     WHEAT
FOUL     PIT     CHEAT
FOOL     SIT     CHEAP
FOOT     SAT     CHEEP
FORT     SAY     CREEP
FORE     STY     CREED
FIRE             BREED
FIVE             BREAD

Zbiorek z dubletami Lewisa Carrolla zyskał ogromną popularność w Anglii, był wielokrotnie wznawiany i uzupełniany o nowe zagadki.

Jako ćwiczenie proponuję zostać na moment cudotwórcami i zmienić słowo WODA w WINO. Można to osiągnąć używając 4 słów pośrednich!

Odpowiedź – pojawi się za jakiś czas

Małpka i ciężarek

Przez krążek linowy przymocowany do dachu budynku przeciągnięta jest lina. Na jednym jej końcu wisi ciężarek, a drugiego końca trzyma się małpka, jej masa pokrywa się z masą ciężarka. Co się stanie, jeśli małpka zacznie się wspinać po linie?

małpeczka

To zaskakująco proste pytanie wzbudziło kontrowersje wśród oxfordzkich naukowców, kiedy Carroll postawił ten problem w 1893 roku. Doprecyzowanie że lina jest doskonale elastyczna, a tarcie pomijalne niewiele pomogło. Rozbawiony pisarz komentował w pamiętniku, że to ciekawe, że wśród poważanych matematyków pojawiły się aż trzy wykluczające się odpowiedzi: Price twierdził, że ciężarek pójdzie w górę ze zwiększającą się prędkością, Clifton i Harcourt byli zgodni, że owszem, ciężarek zacznie się podnosić, ale z tą samą prędkością co małpka. Z kolei Samson uważał, że ciężarek podąży w dół.

Dziwić może tylko, że nie przeprowadzono żadnego eksperymentu z udziałem człowieka w roli małpki, który ostatecznie potwierdziłby którąś wersję.

Do dzisiaj zadanie o małpce i ciężarku często pojawia się w roli zagadki, mierzą się z nim także studenci fizyki. A jaka jest prawda?

Odpowiedź – pojawi się za jakiś czas, tymczasem zachęcam do samodzielnej rozkminy

Geneza pseudonimu

Pseudonim artystyczny Dodgsona nie powstał ot, tak, a w wyniku interesującej gry słów. Lewis stanowi zanglicyzowaną formę Ludovicus, łacińskiego odpowiednika imienia Lutwidge. Z kolei Carroll to irlandzkie nazwisko podobne do łacińskiego imienia Carolus, skąd pochodzi imię Charles. „Charles Lutwidge” najpierw został przetłumaczony na język łaciński jako „Carolus Ludovicus”, a następnie z powrotem na angielski już jako „Carroll Lewis”, co po odwróceniu kolejności słów dało Lewisa Carrolla.

Lewis Carroll

Zagadki matematyczne

Spiralny ogród

Długość ogrodu wynosi pół jarda więcej niż jego szerokość. Ogród stanowi w całości żwirowa alejka, długa na 3630 jardów i szeroka na jard, mająca kształt spirali. Znajdź wymiary ogrodu.

Odpowiedź – pojawi się za jakiś czas

Na wzgórze i ze wzgórza

Dwóch wędrowców spędziło czas od godziny 3.00 do 9.00 na wędrówce. Najpierw szli poziomą drogą, a następnie wspięli się na wzgórze, po czym tą samą trasą wrócili do domu. Ich tempo wynosiło na płaskiej drodze 4 mile na godzinę, podczas wchodzenia na wzgórze 3, a podczas schodzenia 6 mil na godzinę. Jak długą trasę pokonali? O której mniej więcej godzinie osiągnęli szczyt wzgórza?

Odpowiedź – pojawi się za jakiś czas

hill

To nie koniec zagadek Lewisa Carrolla! Za kilka dni pojawi się druga część wpisu, a w niej między innymi jego zagadki logiczne, wierszowane oraz gry słowne. Tymczasem zapraszam do działu zagadki słynnych ludzi, gdzie poznacie łamigłówki wymyślone przez:

Źródła:
http://penszko.blog.polityka.pl/2012/02/14/dosyc-szarosci/
http://thinks.com/words/doublets.htm

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s